İş hukukunda yargılama kurallarını düzenleyen Hukuk Muhakemeleri Kanunu dışında 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu bulunmaktadır. Dolayısıyla iş uyuşmazlıklarında yargıya ilişkin herhangi bir bilgiye ulaşmak için HMK ’dan önce bu kanuna bakılmaktadır. Bu kanunda düzenlenmeyen alanlarda ise HMK ’ya bakılmaktadır. İş Mahkemeleri Kanunu yeni bir kanundur, 2017’nin sonunda ortaya çıkmıştır. Bundan önce eski İş Mahkemeleri Kanunu yürürlükteydi.

İş Kanunu m.5 uyarınca, iş mahkemeleri;

a) 5953 sayılı Kanuna tabi gazeteciler, 854 sayılı Kanuna tabi gemiadamları, 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanunu’na veya 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun İkinci Kısmının Altıncı Bölümünde düzenlenen hizmet sözleşmelerine tabi işçiler ile işveren veya işveren vekilleri arasında, iş ilişkisi nedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğan her türlü hukuk uyuşmazlıklarına,

b) İdari para cezalarına itirazlar ile 5510 sayılı Kanunun geçici 4. maddesi kapsamındaki uyuşmazlıklar hariç olmak üzere Sosyal Güvenlik Kurumu veya Türkiye İş Kurumunun taraf olduğu iş ve sosyal güvenlik mevzuatından kaynaklanan uyuşmazlıklara,

c) Diğer kanunlarda iş mahkemelerinin görevli olduğu belirtilen uyuşmazlıklara ilişkin dava ve işlere bakar.” hükmü iş uyuşmazlıklarında, görevli mahkemenin iş mahkemeleri olduğunu belirtmektedir. Görev, dava şartıdır. Herkes tarafından ileri sürülebilir, mahkeme tarafından da re’sen dikkate alınmaktadır.

İş Kanunu m.6 uyarınca, “(1) İş mahkemelerinde açılacak davalarda yetkili mahkeme, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesi ile işin veya işlemin yapıldığı yer mahkemesidir.

(2) Davalı birden fazla ise bunlardan birinin yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir.

(3) İş kazasından doğan tazminat davalarında, iş kazasının veya zararın meydana geldiği yer ile zarar gören işçinin yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir.

(4) İş mahkemelerinin yetkilerine ilişkin olarak diğer kanunlarda yer alan hükümler saklıdır.

(5) Bu madde hükümlerine aykırı yetki sözleşmeleri geçersizdir.” Hükmü, yetki unsurunu düzenlemektedir.

İş hukukunda yetki de kamu düzenindendir. Bundan ötürü iş hukukunda yetki de dava şartları arasında yer almakta, ilk itirazlar arasında ise yer almamaktadır.

İş sözleşmeleri geçersiz olsa dahi, TBK ’deki özel bir düzenlemeden ötürü bu geçersizlik ileriye yönelik sonuç doğurmaktadır. İş sözleşmelerinin kesin hükümsüzlüğü, hükümsüzlük anının tespitinden sonraya etkilidir. Hükümsüzlük anının tespitine kadar geçen süre de o sözleşme adeta geçerli kabul edilmektedir. İş sözleşmeleri geçersiz olsa bile görevli mahkeme iş mahkemesi olmaya devam etmektedir.

İş Kanunu m.3 uyarınca, “ (1) Kanuna, bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayanan işçi veya işveren alacağı ve tazminatı ile işe iade talebiyle açılan davalarda, arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır.

(2) Davacı, arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varılamadığına ilişkin son tutanağın aslını veya arabulucu tarafından onaylanmış bir örneğini dava dilekçesine eklemek zorundadır. Bu zorunluluğa uyulmaması hâlinde mahkemece davacıya, son tutanağın bir haftalık kesin süre içinde mahkemeye sunulması gerektiği, aksi takdirde davanın usulden reddedileceği ihtarını içeren davetiye gönderilir. İhtarın gereği yerine getirilmez ise dava dilekçesi karşı tarafa tebliğe çıkarılmaksızın davanın usulden reddine karar verilir. Arabulucuya başvurulmadan dava açıldığının anlaşılması hâlinde herhangi bir işlem yapılmaksızın davanın, dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddine karar verilir.

(3) İş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat ile bunlarla ilgili tespit, itiraz ve rücu davaları hakkında birinci fıkra hükmü uygulanmaz” hükmü, iş uyuşmazlıklarında arabuluculuğu dava şartı olarak öngörmüştür.

İşçiler işverenler, işverenler de işçiler aleyhine dava açmak istediklerinde mahkemeye başvurmadan önce arabuluculuk dairesine başvurmak zorundadırlar. Resmi bir arabulucu atanmaktadır. Bu arabulucu nezdinde taraflar bir görüşme yürütmektedir. Eğer görüşme olumlu sonuçlanmazsa, bu anlaşmazlık tutanağını alıp dava açılabilmektedir. Artık iş hukukunda dava açarken dava dilekçenize mutlaka arabulucunun düzenlediği son tutanağın da eklenmesi gerekmektedir, aksi takdirde dava usulden reddedilebilmektedir.

İş mahkemelerinde basit yargılama usulü uygulanmaktadır.

UYARI

Web sitemizdeki tüm makale ve içeriklerin telif hakkı ÖzEr Avukatlık Bürosu’na aittir. Tüm içerik ve makaleler hak sahipliğinin tescili amacıyla elektronik imzalı ve zaman damgalıdır. Sitemizdeki içeriklerin kopyalanarak veya özetlenerek izinsiz bir şekilde başka web sitelerinde yayınlanması halinde hukuki ve cezai işlem yapılacaktır.