Ölüme bağlı tasarruflar  şekli anlamda ve maddi anlamda ölüme bağlı tasarruflar olarak ikiye ayrılmıştır. Bir vasiyetnamenin veya miras sözleşmesinin içeriği çok geniş şekilde düzenlenebilmektedir. Bu noktada iki kavramın birbiriyle karışmaması ve birbiri arasındakı farkları açısından detaylı incelenmesi gerekmektedir. Bunlar mirasçı atanması ve belirlı mal vasiyetidir.

Mirasçı atanması, kişinin kendi mirasçısını irade beyanı doğrultusunda açıklayarak mirasçı olarak belirlenecek kişiyi ifade etmesidir. Bu ifade terekenin tamamı ya da bir bölümü üzerinde tasarruf edilebilmesine ilişkin imkan sağlamaktadır.

Belirli mal vasiyeti, terekede bulunan yani mırasbırakanın vefatından önce mal varlığında bulunan belirli bir malın, belirli bir kişiye vasiyet edilmesı durumudur.

Mirasçı atanması ve belirli mal vasiyeti arasındaki temel farklardan birisi, mirasçı atanmasında terekenin tamamı ya da belirli bir bölümü (örn. miras payının yarısı) şeklinde oran vererek bir mirasçının atanması söz konusu olacakken, belirli mal vasiyetinde terekedeki mal işaret edilerek belirli bir kişinin o mal üzerinde hak sahibi olması söz konusu olacaktır.

Mirasçı atama, terekenin tamamı veya bir kısmı üzerinde mirasbırakanın bir kişiyi mirasçı olarak göstermesidir.  Belirli mal vasiyetiyse, malın belirlenmiş olması halinde o malın bir kişiye vasiyet edilmesidir. Bu iki kavram birbirinden farklıdır. Mirasçı atandığında hükümler başka, belirli mal vasiyetçisi (musaleh) olduğunda başka hükümler olacaktır.

Öncelikli olarak atanmış mirasçı dediğimiz kişiler külli haleftir. Külli halef olmasının sonucu olarak mirasbırakanın malvarlığı aktifleriyle ve pasifleriyle bir bütün olarak mirasçıya geçmektedir. Dolayısıyla atanmış mirasçılar kural olarak diğer mirasçılarla birlikte külli halef olarak kabul edilirler.

Buna karşılık belirli mal vasiyeti söz konusu olduğunda yani bir kişi yapmış olduğu ölüme bağlı tasarrufunda belirli bir malı belirli bir kişiye özgülemişse burada cüzzi halefiyet vardır. Vasiyet edilmiş olan malın, vasiyet alacaklısı olan musaleh dediğimiz lehine mal vasiyet edilen kişiye bırakılmasıdır. Dolayısıyla burada lehine mal vasiyet edilen kişinin bir alacak hakkı söz konusudur. Lehine mal vasiyet edilen kişi ile varsa yasal mirasçılarla birlikte varsa atanmış mirasçılar arasında bir alacak ilişkisi bulunur. Vasiyet alacaklısı kendisine vasiyet edilmiş olan malın verilmesini isteme hakkına sahiptir. Yasal mirasçılar ve atanmış mirasçılara da vasiyet borçlusu denmektedir.

Belirli mal vasiyeti kapsamı içerisinde, lehine mal vasiyet edilen kişiler tereke borçlarından sorumlu olmazlar. Bunun nedeni külli halefler malvarlığının aktifi ve pasifiyle birlikte sorumludurlar ancak lehine mal vasiyet edilmiş olan kişi sadece o malı isteme hakkına sahiptir.

Belirli mal vasiyet edilmiş olan kişi diğer alacaklılar gibi mal vasiyetinin kendisine verilmesini ister.  Yasal mirasçı da belirli mal vasiyetçisi olabilir. Yasal mirasçı mirası reddederek borçlardan kurtulabilir. Lehine yapılmış olan mal vasiyeti alabilir. Belirli mal vasiyeti söz konusu olduğunda bir alacak hakkı söz konusudur ve taraflar arasında bir borç ilişkisi kurulmuştur. Bu borç ilişkisi vasiyet alacaklısı (lehine belirli mal vasiyeti yapılmış olan kişi) ile vasiyet borçlusu (yasal mirasçılar ve varsa atanmış mirasçılar) arasındadır. Belirli mal vasiyet edilmiş olan kişiler miras bırakanın borçlarından sorumlu değildir sadece alacak hakkına sahiptirler.

Lehine mal vasiyet edilmiş olan kişinin mirasbırakan vefat ettiğinde sağ olması gerekir. Mirasa ehil olmuş olması önemlidir. Önemli olan bir diğer konu, lehine mal vasiyet edilen kişinin kim olduğunun belli olması gerekliliğidir. Mirasbırakan lehine mal vasiyet edilecek kişiyi belirlemeyi bir başka kişiye bırakamaz. Böyle bir durum olursa geçersizlik söz konusu olur.

Gerçek kişilerin ve tüzel kişilerin lehine belirli mal vasiyet edilebilir ancak kişi varlığı olmayan hayvanların veya cansız nesnelerin lehine mal bırakılmaz. Mirasbırakan eğer birden fazla kişiyi belirli mal vasiyetçisi olarak göstermek istiyorsa, kime hangi malı ne şekilde bıraktığını göstermelidir. Onlar arasındaki belirli kuralları da kendisi tespit etmelidir.

Malvarlığı değeri olan veya malvarlığı değeri olmayan şeyler de belirli mal vasiyetinin konusu olabilir. Mal vasiyetinin belirli bir mal üzerinde yapılmış olması veya en azından belirlenebilir bir mal üzerinde yapılmış olması şarttır. Ölüme bağlı tasarrufta mirasbırakanın hangi malı hangi dereceyle kime bıraktığının bilinir veya bilinebilir olması özellikle önemlidir. Bu belirleme yapılamıyorsa belirli mal vasiyetinin geçerli olmadığı kabul edilir.

UYARI

Web sitemizdeki tüm makale ve içeriklerin telif hakkı ÖzEr Avukatlık Bürosu’na aittir. Tüm içerik ve makaleler hak sahipliğinin tescili amacıyla elektronik imzalı ve zaman damgalıdır. Sitemizdeki içeriklerin kopyalanarak veya özetlenerek izinsiz bir şekilde başka web sitelerinde yayınlanması halinde hukuki ve cezai işlem yapılacaktır.