A. Genel Olarak

Limited şirketler (LTD) daha ziyade Almanya’da yaygındır. Ülkemizde LTD’lerin yaygın olması durumu eski TTK döneminden kaynaklanmaktadır. Eski kanun dönemimde kurulan şirketler anonim şirketten (AŞ) ziyade limited şirkettir.

Limited şirketlerde 20 yıl için müdürler atanabilmektedir ve bu süre üst sınırdır. Uygulamada çoğu durumda LTD’lerde genel kurul toplantıları yapılmamaktadır. Bunun sebebi, müdürlerin zaten 20 yıl süresince atanması ve tekrar seçilmelerine bu süre zarfında gerek olmadığı için genel kurullar uygulamada pek yapılmamaktadır. Buna karşılık AŞ’lerde 3 yılda bir YK seçimleri olduğu için genel kurulların bu yönde toplanmaları bir gerekliliktir.

B. Limited Şirketin Organları

Şirketin organları genel kurul ve müdürlerden oluşmaktadır. Denetçilerin durumu ise LTD’nin bağımsız denetime tabi olup olmama durumuna ilişkindir. Şirketin hacmi, sermayesi ya da satışları gibi unsurlara göre denetçiler LTD’de yer alabilmektedirler.

1. Genel Kurul

Bu konuda TTK m.616’da düzenleme bulunmaktadır. Genel kurul, bütün pay sahiplerinin katıldığı kuruldır. AŞ’lerde olduğu gibi genel kurul ve müdürlerin de yetkileri ayrıdır. Genel kurulun burada münhasır yetkileri bulunmaktadır. Genel kurul LTD’nin arızi bir organıdır ve sürekli olarak iş başında değildir.

Genel kurul toplantılarını şu şekilde incelemek gerekmektedir;

• Olağan genel kurul toplantıları

• Olağanüstü genel kurul toplantıları

şeklinde iki genel kurul toplantısı söz konusudur.

TTK m.616 uyarınca genel kurulun devredilemez yetkileri sıralanmıştır ve bunlar münhasır yetkilerdir. Müdürlerin seçimi bu noktada genel kurulun münhasır yetkilerinden sayılmıştır. Normalde LTD’nin ilk kuruluşunda müdürlerinin adının esas sözleşmede yazılması zorunluluktur. Ancak buna rağmen müdürlerin sonradan atanmaları durumunda genel kurulun yetkileri arasında sayılmıştır.

Bu genel kuruldaki, AŞ’lerdeki mantıkla düzenlenmektedir ve bu yetkiler mutlak ve devredilemez yetkilerdir. Bunun dışında esas sözleşmede düzenlenmişse, bunlar da mutlaka genel kurulun devredilemez yetkileri arasındadır. Ayrıca bazı kararlar vardır ki burada sayılmasa bile yine de genel kurul kararına ihtiyaç duyulmaktadır. Birleşme, bölünme ve nevi değişikliklerinde genel kurul kararı zorunludur. Bu TTK m.616’da yazmasa bile AŞ’lerde olduğu gibi genel kurul onayı gereklidir.

TTK m.617 uyarınca, genel kurulun nasıl toplanacağına ilişkin düzenleme yer almaktadır. Genel kurul olağan ve olağanüstü olmak üzere iki şekilde toplanmaktadır. Genel kurul müdürler tarafından toplantıya çağrılmaktadır. Her hesap döneminin sona ermesinden itibaren 3 ay içerisinde toplanılmaktadır. Bu  hüküm AŞ’lerde olduğu gibi dir ancak uygulamada genellikle LTD’ler de genel kurul toplanmamaktadır.

TTK m.617/1 son cümlesinde “Şirket sözleşmesi uyarınca ve gerektikçe genel kurul olağanüstü toplantıya çağrılır “ hükmü yer almaktadır. Madde metninden anlaşılan sanki esas sözleşmede hüküm olmadıkça genel kurul toplanamaz gibi görülsede bu doğru değildir ve her zaman için genel kurul olağanüstü olarak toplanabilmektedir.

TTK m.617/2 uyarınca, genel kurul AŞ’lerde olduğu gibi toplantı gününden ez az 15 gün önceden toplantıya çağrılmaktadır. Ancak buradan değişen bir durum söz konusudur ve şirket bu süreyi esas sözleşme ile uzatabilmektedir. Aynı şekilde bu sürenin 10 güne kadar da kısatılması da mümkündür.

TTK m.617/3 uyarınca, toplantıya kural olarak müdürler çağırmaktadır. Gündeme bağlılık burada da esastır. Tekinalp Hoca gündeme bağlılık ilkesinin AŞ’deki gibi burada LTD’ler için işlemeyeceğini belirmektedir. Bu düşünceye katılmıyoruz ve kanaatimizce gündeme bağlılık esastır. Genel kurul toplantı gündemi dışında konular görüşürlürse, bu genel kurul kararının iptali sebebidir.

Genel kurul toplantılarının mutlaka yüz yüze yapılması gerekmektedir. Ancak uygulamada ortaklar arasında sorun yoksa genellikle bir kağıt dolaştırmaktadırlar ve karşılılıklık olmadan da bu görüşmeler yapılabilmektedir. Ancak kanuni yönden bakıldığında bu toplantıların yüz yüze olması gerekmektedir.

a. Ortakların oy hakkı

TTK m.618 uyarınca düzenleme bulmaktadır. Her 25 TL’lik sermaye 1 oy hakkı vermektir ve oylar sermaye miktarına göre hesaplanmaktadır. Tek kişi, tek pay ilkesi geçerlidir. Ancak esas sözleşmede öngörülerek bir kişinin, 1’den fazla pay sahibi olabilmesi mümkündür.

Genel kurulda oy sermayeye göre belirlenmektedir. Bunun istisnası olarak imtiyazlı paylar oluşturulabilmektedir. Şirket esas sözleşmesinde imtiyazlı payları öngörebilmek mümkündür.

TTK m.619 uyarınca bazı hallerde genel kurulda, oy hakkından yoksunluk söz konusu olabilmektedir. Burada esas olan menfaat çatışmasıdır. Menfaat çatışmasının olması durumunda pay sahipleri, genel kurulda oy kullanamaktadırlar. Maddenin devamı uyarınca pay sahibi kendi payını şirkete satıyorsa, menfaat çatışmasının doğmasından ötürü ilgili pay sahibi oy kullanamamaktadır.

b. Karar alma

TTK m.620 uyarınca olağan karar almaya ilişkin hükümler düzenlenmektedir. Aksi öngörülmediği sürece olağan kararlar için o toplantıya kimlerin gelmesi gerekiyorsa çağrı yapılmaktadır ve toplantıda temsil edilen oyların salt çoğunluğu ile karar alınmaktadır. Her 25 TL, 1 oy  hakkı verdiğine göre, bu şekilde hesaplama yapılmaktadır ve bu şekilde çoğunluk doğrultusunda karar alınmaktadır.

TTK m.621 ise önemli kararları düzenlemektedir. Burada iki farklı nisap bulunmaktadır. İlk olarak esas sermayenin salt çoğunluğu denilmektedir. Burada anlatılmak istenen, esas sözleşmede temsil edenlerin oy hakkı bulunanların %50’si gelerek, bu gelenlerin 3/2’sinin oyu ile geçerli olacaktır. Önemli kararların alınması  620.maddedeki gibi sadece salt çoğunlukla karar alınmasına bağlansaydı, imtiyazlı pay sahiplerinden birisinin tek başına karar alması mümkün olabilirdi. Kanun koyucu bunu engellemiştir. Örn. şirket işletme konusunun değiştirilmesi, sermaye arttırımı, şirketin feshi gibi konular önemli kararlardır. Bu gibi kararlarda hem sermayenin çoğunluğunun orada olması, hem de temsil edilen oyların 3/2’si ile karar alınması gerekmektedir. Bu kararların neredeyse tamamı esas sözleşme değişikliğine ilişkin kararlardır.

TTK m.624/2 uyarınca daha yüksek bir nisap öngörülüyorsa, öngörülen nisapla aynı oranda nisapla karar alınamamaktadır. Örn. önemli nitelikteki karar için 621.madde uyarınca şirket işletme konusu değişecektir ve bu doğrultuda nisaplar bellidir. Bu doğrultuda belirtilmiş olan nisapları daha da ağırlaştırmak mümkündür.

Bununla birlikte ağırlaştırdığımız nisabı düşürmeye yönelik bir karar alırsakta, yine yüksek olan nisaptan bunun yapılması gerekmektedir.

c. Genel kurul kararlarının butlanı

TTK m.622 uyarınca düzenleme bulunmaktadır. AŞ’lerde olan hükümler buraya da kıyasen uygulanmaktadır. Bu aldığımız genel kurul kararlarının iptaliyle ilgili olarak 3 ay içerisinde dava açılmaktadır. LTD’de yokluk, butlan ve iptal sebepleri, AŞ’ler ile aynıdır.

2. Müdürler

TTK m.623 uyarınca düzenleme bulunmaktadır. LTD’de AŞ’lerde ki gibi yönetim kurulu yerine geçen organ müdürlerdir. Esas sözleşmede mutlaka müdür ya da müdürlerin bulunması gerekmektedir. Bunun aksi halinde ticaret sicili tescil işlemini gerçekleştirmemektedir. Şirket dışından da müdür atamasını yapmak mümkündür ancak bunun yapılması durumunda, şirket içinden de mutlaka 1 müdürün olması gerekmektedir.

Müdürlerin atanma süresi yoktur. Hangi süreye ilişkin atanacaklarına ilişkin hiçbir düzenleme yoktur ancak sicilin uygulamasına göre bu süre en fazla 20 yıldır. Genel kurul her zaman için müdürleri görevden alabilir ve yenilerini atayabilmektedir.

Müdürlerin 1 kişiden fazla olması durumunda, müdürler kurulu oluşmaktadır ve içlerinden birisi kurulun da başkanı olarak atanmaktadır. 1‘den fazla müdürün olması durumunda salt çoğunlukla karar alınmaktadır ancak oyların eşitliği durumunda başkanın oy ne taraftaysa, onun oyu üstün oy sayılmaktadır.

TTK m.625 uyarınca devredilemez ve vazgeçilemez yetkiler düzenlenmektedir. Burada yetkiler AŞ’lerde olduğu gibi yönerge ile devredilememektedir. Burada devredilemez yetkilerden bahsedilmektedir.

a. Özen ve bağlılık yükümü ve rekabet yasağı

TTK m.626 uyarınca düzenleme yer almaktadır. Atadığımız müdür AŞ’deki YK’nın türevidir esasında. Buradaki müdürlerin de esasında şirketle arasında vekalet ilişkisi bulunmaktadır. Müdür şirkete bağlı olmalıdır, rekabet yasağını ihlal etmemeli ve özen yükümlülüğünü ihlal etmemelidir.

Burada müdürün, başka bir şirkette aynı iştigali etmesi rekabet yasağına aykırıdır. Müdürlerin rekabet yasağının ortadan kaldırmaları için mutlaka genel kurul kararına ihtiyaç duyulmaktadır. Aksi taktirde durum, haksız fiil ve tazminat yükümlülüğüne neden olmaktadır.

b. Eşit işlem ilkesi

TTK m.627 uyarınca düzenleme yer almaktadır. AŞ’lerde olduğu gibi eşit işlem ilkesine uygun şekilde hareket edilmesi gerekmektedir.    

c. Temsil yetkisinin kapsamı ve sınırlandırılması

LTD’ler de müdürler ellerinde bulunan temsil ve yönetim işlerini yönetimde olan ya da olmayan birilerine devredebilmektedirler. Bunu devretmeleri durumunda TTK m.553’deki sorumluluktan da kurtulmaktadırlar. Burada önemli olan seçimdeki özenin gösterilmesidir.

AŞ’lerde temsil ve atama yetkisi YK’dadır ancak LTD’de genel kuruldadır.

TTK m.631/2 uyarınca görevden alma ve atama yetkisi genel kuruldadır ancak görevden uzaklaştırma yetkisi müdürlere bırakılmıştır.

d. Pay devri

TTK m.595 uyarınca düzenleme bulmaktadır. LTD’ler de pay devri, AŞ’lerde olduğu gibi kolay değildir. AS’lerde bağlam olmaması durumunda pay devirleri serbesttir.

LTD’lerde özel bir usul bulunmaktadır. Pay devri için taraflar arasında mutlaka bir sözleşme olmak zorundadır. Madde hükmü uyarınca tarafların imzaları noterce onanmalıdır.

Pay devri onayı için TTK m.595/2 uyarınca genel kurul onayı zorunludur. Aksi öngörülmemişse bu durum kanuni bağlamdır yani yasadan kaynaklanan gerekçedir. Bunun temel gerekçesi bu şirketin esas itibariyle şahıs şirketi olmasıdır ve devrin kolay olmamasıdır. Bunun aksinin düzenlenebilmesi mümkündür ancak esas sözleşmede hüküm olması gerekmektedir.

Pay devirleri aynı zamanda pay defterine TTK m.594 uyarınca da yazılmalıdır. Yargıtay’a göre pay defterine yazmak kurucu bir unsur niteliği taşımaktadır.

TTK m.595/7 uyarınca 3 ay içerisinde genel kurul reddetmediği taktirde onay verilmiş sayılmaktadır. Son olarak işlemin tamamlanabilmesi için 598.madde uyarınca tescil zorunludur.

e. Kar payına katılma

AŞ’lerde kar payının dağıtılması ödenmiş sermaye ile orantılıdır. LTD’ler de ise kanunda bu yönde bir düzenleme bulunmamaktadır. Kanatimizce düzenleme, hakkaniyet gereği AŞ’lerde olduğu gibi olmalıdır.

UYARI

Web sitemizdeki tüm makale ve içeriklerin telif hakkı ÖzEr Avukatlık Bürosu’na aittir. Tüm içerik ve makaleler hak sahipliğinin tescili amacıyla elektronik imzalı ve zaman damgalıdır. Sitemizdeki içeriklerin kopyalanarak veya özetlenerek izinsiz bir şekilde başka web sitelerinde yayınlanması halinde hukuki ve cezai işlem yapılacaktır.