1- Genel Olarak

Evlenmenin hukuki niteliği doktrinde tartışmalıdır. Buna göre iki görüş mevcuttur.  İlk görüş, evliliğin bir Aile Hukuku sözleşmesi olduğu yönünde, diğeri ise bir şart-tasarruf işlemi olduğu yönündedir. 

Evlenme, bir şart, tasarruftur işlemidir çünkü taraflar evliliğin hükümlerini kararlaştırmakta, değiştirmekte özgür değildirler. Bu doğrultuda taraflar ancak kanunen düzenlenen evlilik statüsüne girmek hususunda iradelerini açıklayabilmektedir. 

Evlenme, bir sözleşmedir çünkü tarafların bu hususta karşılıklı ve birbirlerine uygun irade beyanları evliliği meydana getirmektedir. Kanaatimizce evliliğin bir sözleşme olduğu görüşü daha doğrudur. Günümüzde birçok sözleşmede taraflar ilişkilerini diledikleri gibi düzenleyememektedir.  

Evlenme, irade beyanının yapıldığı an kurulmaktadır. Yani evlendirme memuru önünde, daha imzalar atılmadan, iradenin karşılıklı belirttiği an evlilik gerçeklemiş olmaktadır. 

2- Evlenme Ehliyeti

MK m.124’e göre erkek ya da kadın 17 yaşını doldurmadıkça evlenememektedir. Ancak hakim, olağanüstü durumlarda ve pek önemli bir sebebin varlığı ışığında, 16 yaşını doldurmuş olan erkek ya da kadının evlenmesine izin verebilmektedir. Karardan önce olanak bulunması dahilinde, ana, baba ve vasi dinlenebilmektedir. 

Bu bağlamda evlenme ehliyetine ilişkin esasları şu şekilde sıralamak mümkündür; 

·        18 yaşını doldurmuş, ayırt etme gücüne sahip, kısıtlı olmayanlar tam evlenme ehliyetine sahiptir.

·        17 yaşını doldurmuş, ayırt etme gücüne sahip, ergin olmayan bireyler yasal temsilcilerinin onaylanmış izni ile evlenebilmektedir.

·        16 yaşını doldurmuş olanlar pek mühim olağanüstü durumlarda hâkimin, mümkünse aileleri de dinleyerek, vereceği evlilik izni ile evlenebilmektedir.

·        MK m.11’e göre 15 yaşından büyük olup mahkeme kararı ile ergin kılınanlarlar, yasal yaş sınırı olan 17 yaşını doldurana kadar mahkeme kararı olmaksızın evlenemezler. Ancak istisnai olarak bu kişiler 17 yaşını doldurduklarında zaten ergin oldukları için yasal temsilci onayı olmaksızın evlenebilmektedir.

·        Ergin olmayan bireylerin yasal temsilcilerinin onayı olmaksızın yaptıkları evlilikler nisbi butlan ile sakattır.

·        Görevli ve yetkili mahkeme, talepte bulunan kişinin yerleşim yeri aile mahkemesidir.

Ayırt etme gücüne haiz olmayanlar evlenememektedirler. Evlenme sırasındaki geçici ayırt etme yoksunluğu nisbi butlan ile sakattır. Sürekli ayırt etme gücünden yoksunluk ise mutlak butlanla sakattır.

Haklı bir sebep olmaksızın yasal temsilci evliliğe onay vermezse, sınırlı ehliyetsizin hakime başvurması mümkündür.

3- Evlenme Engelleri

Evlenme engelleri MK m.129-133 arasında düzenleme bulmaktadır. Evlenme engellerini ise şu şekilde sıralamak mümkündür;

·        Hısımlık, 

–         Üstsoy ile altsoy arasında, kardeşler arasında, amca, dayı, hala ve teyze ile yeğenleri arasında engel bulunmaktadır. 

–         Kayın hısımlığı meydana getirmiş olan evlilik sona ermiş olsa bile, eşlerden biri ile diğerinin üstsoyu veya altsoyu arasında engel bulunmaktadır. 

–         Evlât edinen ile evlâtlığın veya bunlardan biri ile diğerinin altsoyu ve eşi arasında engel bulunmaktadır. 

·        Mevcut evlilik, 

·        Akıl hastalığı (altsoya geçecek bir akıl hastalığı mevcutsa)

Bununla birlikte kadın için 300 günlük bekleme süresi bulunmaktadır. MK m.132 uyarınca evlilik sona ermişse kadın, evliliğin sona ermesinden başlayarak 300 gün geçmedikçe evlenememektedir. Ancak bu süre doğurmakla sona ermektedir.

Kadının önceki evliliğinden gebe olmadığı anlaşılırsa ya da evliliği sona eren eşlerin yeniden birbirleri ile evlenmek istemeleri durumunda, mahkeme bu süreyi kaldırmaktadır.

Bulaşıcı hastalıklar noktasında da MK m.132 uyarınca ve özel yasalar dahilinde evlenme engelini düzenleyen hükümler mevcuttur. Bu doğrultuda 1593 sayılı Umumi Hıfzısıhha Kanununda düzenlemeler yer almaktadır. Ancak burada belirtilen hastalıklara rağmen taraflar evlenmişse, ilgili evlilik bekleme süresi yasağında olduğu gibi evliliğin iptali sebebini oluşturmayacaktır.

UYARI

Web sitemizdeki tüm makale ve içeriklerin telif hakkı ÖzEr Avukatlık Bürosu’na aittir. Tüm içerik ve makaleler hak sahipliğinin tescili amacıyla elektronik imzalı ve zaman damgalıdır. Sitemizdeki içeriklerin kopyalanarak veya özetlenerek izinsiz bir şekilde başka web sitelerinde yayınlanması halinde hukuki ve cezai işlem yapılacaktır.