1- Terekedeki Belli Bir Malın Vasiyeti

Terekedeki belli bir malın vasiyet edilmiş olması normalde bir kişinin şahsına belirlenmiş olan bir malın bağışlanması halidir. Malın parça olarak belirlenmiş olması yani ferden tayin edilmiş olması, mala niteliği itibariyle bir parça borcu özelliğini vermektedir. Bu borcun ifa edilip edilemeyeceği hususu önemlidir. Terekedeki malın herhangi bir maddi değeri olmasa da manevi değeri de söz konusu olabilir. Önemli olan parça borcu olan ferden tayin edilmiş eşya olmasıdır. Bu da niteliği itibariyle belirli mal vasiyetidir. Bu sebeple vasiyet alacaklısı olan kimse, vasiyet borçlularından (yasal ve atanmış mirasçılardan) kendi lehine vasiyet edilmiş olan malı verilmesini talep edebilecektir.

2- Cins Olarak Belirtilen Bir Malın Vasiyeti

Mal vasiyetinin konusu bir cins borcundan da oluşabilir. Lehine mal vasiyet edilmiş kişiye örn. bir ev, bir araba verilmesi doğrudan bir mala işaret etmediği için niteliği itibariyle parça borcu teşkil etmemektedir. Vasiyet borçlusunun borcu, bir cins borcu olduğu için lehine mal vasiyet edilen kişiye ortalama değerden düşük bir mal vermesi söz konusu olamayacaktır. Cins borcu söz konusu olduğunda ortalama bir değerdeki o cinse ait vasiyet edilen şey ne ise onun ifa edilmesi gerekir. Bir miktar para verilmesi de cins borcu kapsamında değerlendirilmektedir.        

3- Seçimlik Vasiyet

Seçimlik vasiyetin belirlenmesi noktasında üçüncü kişinin seçimlik mal konusunu vasiyet konusu olarak belirleyip belirleyemeyeceği doktrinde tartışmalıdır ve bu bağlamda farklı görüşler bulunmaktadır. Bununla birlikte Yargıtay da üçüncü kişilerin seçim hakkı olduğunu kabul etmektedir.

TBK m.87 uyarınca “Seçimlik borçlarda, hukuki ilişkiden ve işin özelliğinden aksi anlaşılmadıkça, edimlerden birinin seçimi borçluya aittir “ hükmü yer almaktadır.

Seçimlik borç söz konusu olduğunda seçim hakkı kimseye tanınmamışsa, kime ait olduğu vasiyetçi tarafından belirlenmemişse, seçim hakkı vasiyet borçlusuna (yasal mirasçı ve atanmış mirasçı) ait olacaktır.

4-Alt Vasiyet

TMK.m.517/2 uyarınca “Belirli mal bırakma, ölüme bağlı tasarrufla bir kimseye terekedeki bir malın mülkiyetinin veya terekenin tamamı ya da bir kısmı üzerinde intifa hakkının kazandırılmasına yönelik olabileceği gibi; bir kimse lehine tereke değeri üzerinden bir edimin yerine getirilmesinin, bir iradın bağlanmasının veya bir kimsenin bir borçtan kurtarılmasının, mirasçılar veya belirli mal bırakılanlara yükletilmesi suretiyle de olabilir” hükmü yer almaktadır.

Alt vasiyet ikinci derece vasiyet olarak da kabul edilmektedir. Miras bırakan aslında burada bir mal vasiyetinde bulunmuştur ve musalehi belirlemiştir. Ancak mal vasiyetinde bulunduğu kişiyi aynı zamanda tekrar bir vasiyet borçlusu olarak göstermektedir. Vasiyetçi lehine belirli mal vasiyeti bıraktığı kişiyi aynı zamanda bir vasiyet borçlusu olarak gösterebilmektedir.

5- Mirasçıya Miras Payı Dışında Yapılan Mal Vasiyeti

Hukukumuzda yasal mirasçı aynı zamanda lehine mal vasiyet edilmiş kişi olabilir. Aslında lehine mal vasiyet edilen kimse normalde yasal mirasçı iken, mirasbırakan yapmış olduğu ölüme bağlı tasarrufla mirasçısının lehine ayrıca bir mal vasiyetinde bulunmuştur. Bu bakımdan yasal mirasçısı hem vasiyet alacaklısı hem de vasiyet borçlusudur.

Kişinin herhangi bir biçimde yasal mirasçılığı reddederek lehine yapılmış mal vasiyetini kabul etmesi de mümkündür. Bunun nedeni yasal mirasçılıkta malvarlığının aktifleriyle ve pasifleriyle bir külli halefiyet durumu söz konusu olduğundan, kişinin bunu reddetmesini de makul bir sebep olarak değerlendirmek mümkündür.

6- İrat Vasiyeti

Vasiyet borçlusu, mirasbırakanın yapmış olduğu ölüme bağlı tasarrufla belli zamanlarda belli edimleri yerine getirmekle yükümlü hale getirilmiştir. (Örn. dönemsel olarak belirli bir miktar paranın başkasına verilmesi gerektiği gibi.)

7- İntifa Vasiyeti

Ölüme bağlı tasarrufla belli kişi veya kişilere terekenin tamamı ya da bir kısmında intifa hakkı tanınmış olabilir. Bu durum tereke malları üzerinde kurulmuş olsa da niteliği itibariyle mal vasiyeti olarak kabul görmektedir. İntifa hakkı sınırlı bir ayni haktır. Aslında burada mirasbırakanın amacı, mirasçıya kullanma hakkını vermek istemesidir. Bu intifa hakkı süresince kişi ilgili maldan yararlanma hakkına sahip olacaktır.

8- Alacak Vasiyeti

Alacak vasiyetinden iki anlamda bahsetmek mümkündür. Doğrudan bir alacak vasiyet edilmiş olabileceği gibi bir de ibra vasiyeti (borçtan kurtarma) söz konusu olabilir.  Alacak vasiyetiyle kastedilen mirasbırakanın sahip olduğu bir alacak hakkını bir kişiye vasiyet etmesidir yani mal vasiyetinde bulunan vasiyetçinin sahip olduğu bir alacak hakkını diğer bir kişiye vasiyet etmesidir. Kendisine alacak vasiyet edilmiş olan kişi vasiyet borçlusu olan kişilerden alacağın kendisine devir ve temlik edilmesini isteme hakkına sahip olacaktır.

İbra vasiyeti söz konusu olduğunda ise borçtan kurtarma hali mevcuttur. Mal vasiyetinde bulunan kişi borçlusunu borçtan kurtarmak amacıyla bir vasiyetname hazırlamış olabilir.

9-Tedarik Etme Vasiyeti

Mirasbırakanın vasiyet borçlusu olarak görünen yasal veya atanmış mirasçılarının terekede bulunmayan bir malı tedarik ederek, tedarik vasiyetçisi olarak görünen kişiye bırakmış olması halidir.

10- Sigorta Vasiyeti

Mirasbırakanın kendisi lehine yaptığı bir sigortayı veya sigorta menfaatini diğer bir kişiye vasiyet etmesi halinde söz konusu olmaktadır. Sigorta Hukuku kapsamı içerisinde doğrudan kendisine sigorta vasiyeti yapılan kişi, doğrudan sigorta firmasından ilgili talepte bulunma hakkına sahiptir. Böyle bir durumda diğer yasal ve atanmış mirasçılardan yani vasiyet borçlularından herhangi icazet almasına da gerek bulunmamaktadır.

UYARI

Web sitemizdeki tüm makale ve içeriklerin telif hakkı ÖzEr Avukatlık Bürosu’na aittir. Tüm içerik ve makaleler hak sahipliğinin tescili amacıyla elektronik imzalı ve zaman damgalıdır. Sitemizdeki içeriklerin kopyalanarak veya özetlenerek izinsiz bir şekilde başka web sitelerinde yayınlanması halinde hukuki ve cezai işlem yapılacaktır.