Uyuşturucu veya Uyarıcı Madde İmal ve Ticareti

 Madde 188

“(1) Uyuşturucu veya uyarıcı maddeleri ruhsatsız veya ruhsata aykırı olarak imal, ithal veya ihraç eden kişi, yirmi yıldan otuz yıla kadar hapis ve ikibin günden yirmibin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır.

(2) Uyuşturucu veya uyarıcı madde ihracı fiilinin diğer ülke açısından ithal olarak nitelendirilmesi dolayısıyla bu ülkede yapılan yargılama sonucunda hükmolunan cezanın infaz edilen kısmı, Türkiye’de uyuşturucu veya uyarıcı madde ihracı dolayısıyla yapılacak yargılama sonucunda hükmolunan cezadan mahsup edilir.

(3) Uyuşturucu veya uyarıcı maddeleri ruhsatsız veya ruhsata aykırı olarak ülke içinde satan, satışa arz eden, başkalarına veren, sevk eden, nakleden, depolayan, satın alan, kabul eden, bulunduran kişi, on yıldan az olmamak üzere hapis ve bin günden yirmibin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır. Ancak, uyuşturucu veya uyarıcı madde verilen veya satılan kişinin çocuk olması hâlinde, veren veya satan kişiye verilecek hapis cezası on beş yıldan az olamaz.

(4)

a) Yukarıdaki fıkralarda belirtilen uyuşturucu veya uyarıcı maddelerin eroin, kokain, morfin, sentetik kannabinoid ve türevleri veya bazmorfin olması,

b) Üçüncü fıkradaki fiillerin; okul, yurt, hastane, kışla veya ibadethane gibi tedavi, eğitim, askerî ve sosyal amaçla toplu bulunulan bina ve tesisler ile bunların varsa çevre duvarı, tel örgü veya benzeri engel veya işaretlerle belirlenen sınırlarına iki yüz metreden yakın mesafe içindeki umumi veya umuma açık yerlerde işlenmesi,

hâlinde verilecek ceza yarı oranında artırılır.

(5) Yukarıdaki fıkralarda gösterilen suçların, üç veya daha fazla kişi tarafından birlikte işlenmesi hâlinde verilecek ceza yarı oranında, suç işlemek için teşkil edilmiş bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi hâlinde, verilecek ceza bir kat artırılır.

(6) Üretimi resmi makamların iznine veya satışı yetkili tabip tarafından düzenlenen reçeteye bağlı olan ve uyuşturucu veya uyarıcı madde etkisi doğuran her türlü madde açısından da yukarıdaki fıkralar hükümleri uygulanır. Ancak, verilecek ceza yarısına kadar indirilebilir.

(7) Uyuşturucu veya uyarıcı etki doğurmamakla birlikte, uyuşturucu veya uyarıcı madde üretiminde kullanılan ve ithal veya imali resmi makamların iznine bağlı olan maddeyi ülkeye ithal eden, imal eden, satan, satın alan, sevk eden, nakleden, depolayan veya ihraç eden kişi, sekiz yıldan az olmamak üzere hapis ve bin günden yirmibin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır.

(8) Bu maddede tanımlanan suçların tabip, diş tabibi, eczacı, kimyager, veteriner, sağlık memuru, laborant, ebe, hemşire, diş teknisyeni, hastabakıcı, sağlık hizmeti veren, kimyacılıkla veya ecza ticareti ile iştigal eden kişi tarafından işlenmesi halinde, verilecek ceza yarı oranında artırılır.

Madde uyarınca tahdidi bir sıralama yoktur yani hangi maddelerin uyuşturucu olup olmadığı belirtilmemiştir. Bu suç tipinde imal, ithal veya ihraç eden kişi dediği için seçimlik hareketli bir suçtur. Teşebbüse müsaittir ancak olası kasta müsait değildir. Suçun maddi unsuru yapılacak olan işlemin ruhsatsız olarak, ruhsata aykırı olarak yapılmasıdır. Özel kasta gerek yoktur çünkü saik aranmamıştır.

Bu suç iştiraken işlenebilen bir suçtur (Örn. uyuşturucu imalatına yardım edilmesi.) Bu sebeple suça iştiraki düzenleyen TCK m.37-38-39’a göre de hareket edilmelidir. Manevi unsur genel kasttır, yani suç işleme kastıdır.

TCK m.188/2 uyarınca bir suçtan iki kere ceza verilmemesine ilişkin yer alan bu düzenleme nebis in idem’dir.

TCK m.188/3 uyarınca satıştan bedeli semeni anlamaktayız. Uyuşturucuyu başkalarına veren ya da satın alan kişiler içinde kanun cezai yaptırımlar öngörmektedir. Hangi maddelerin uyuşturucu olduğunun tespiti sayım metodu ile belirlenebilmektedir. Ancak bizim uygulamamızda sayım metodu yoktur ve doğru olan yöntem de esasında sayım metodudur.

Üçüncü fıkra madde metninden, satış dışında başkalarına verilmesi durumunu da ticarete sokmaktadır. Örn. arkadaş ortamında birisinin iki arkadaşı ile uyuşturucu kullanmasında bir görüş ticaret saiki yok sadece kullanma vardır demektir. Ancak diğer bir görüş, burada uyuşturucu ticareti vardır demektedir. Kanaatimizce bu tip bir durumda 188/3’e gitmek uygun olmayacaktır çünkü ilgili maddenin ticaret maddesi olması ve alınıp-satılması noktasında bu madde hükmüne göre değerlendirilmesi gerekmektedir. Ancak Yargıtay, arkadaş ortamında uyuşturucu kullanımının bedelsiz kullanım olsa bile uyuşturucu ticaretine girdiği görüşündedir.

TCK m.191 kullanmak için uyuşturucu madde ile ilgili bir hükümdür. Kanun koyucu 188/3’de ise başkalarına veren demektir. Bedelsiz olması, arkadaşlık durumunun olmasının bir önemi yoktur demektedir kanun. Özetle kanun, uyuşturucuyu başkasına verme hususunu, uyuşturucu ticaretine sokmaktadır.

TCK m.188/4 uyarınca 188/3’deki durumları, kokain vs. gibi maddelere ilişkin ceza oranını arttırmaktadır. Ayrıca yine üçüncü fıkradaki durumların okul, ibadethane gibi yerlere yakın olması durumunda ceza miktarı ağırlaşmaktadır.

Uyuşturucu eğer yurt dışında ülkeye girer ve burada yakalanıyorsa, TCK m.188/3 uygulama alanı bulacaktır. Uyuşturucunun ülkeye girmesi ve burada depolanmasını buna örnek göstermek mümkündür. Kanun koyucu bunu 188/1’e sokmamaktadır. Örn. uyuşturucu Suriye’den geliyor, G.Antepte kalıyor ve uyuşturucu benzin istasyonunda yakalanıyorsa bu durumda uyuşturucu ticareti durumu söz konusu olacaktır.

TCK m.188/5 uyarınca üç veya daha fazla kişi tarafından bu suç işlenirse ceza miktarı yarı oranında ve örgüt çatısı altında bu suç gerçekleştirilirse, ceza miktarı 1 kat arttırılmaktadır. Bu noktada örgüt kurmaktan ayrı ceza, faaliyeti gerçekleştirmekten de ayrı ceza tatbik edilmektedir. Bu içtima olarak değerlendirilebilir ancak bu suçların içtiması değil, her bir suçtan ayrı ayrı cezalandırma gerekmektedir.

TCK m.188/6 uyarınca burada örn. bir eczacının, eczacılığı bırakarak ilaçları pazarladığını düşünebiliriz. Genel suç maddesi ağır olabilir düşüncesiyle kanun koyucu bu madde de cezayı hafifletmektedir.

TCK m.188/7 uyarınca burada uyuşturucunun hammaddesine ilişkin düzenleme yer almaktadır.

TCK m.188/8 uyarınca burada suçun bir kimyager, eczacı gibi bir uzman tarafından gerçekleştirilmesi ve bunun akabinde de cezanın ağırlaşmasına ilişkin düzenleme yer almaktadır.

Uyuşturucu veya Uyarıcı Madde Kullanılmasını Kolaylaştırma

 Madde 190

“(1) Uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanılmasını kolaylaştırmak için;

a) Özel yer, donanım veya malzeme sağlayan,

b) Kullananların yakalanmalarını zorlaştıracak önlemler alan,

c) Kullanma yöntemleri konusunda başkalarına bilgi veren,

Kişi, beş yıldan on yıla kadar hapis ve bin günden onbin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır.

(2) Uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanılmasını alenen özendiren veya bu nitelikte yayın yapan kişi, beş yıldan on yıla kadar hapis ve bin günden onbin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır.

(3) Bu maddede tanımlanan suçların tabip, diş tabibi, eczacı, kimyager, veteriner, sağlık memuru, laborant, ebe, hemşire, diş teknisyeni, hastabakıcı, sağlık hizmeti veren, kimyacılıkla veya ecza ticareti ile iştigal eden kişi tarafından işlenmesi halinde, verilecek ceza yarı oranında artırılır.”

TCK m.190/1 uyarınca uyuşturucu kullanımının kolaylaştırılması amacıyla yapılan eylemler sıralanmıştır. Örn. kişi ulu orta uyuşturucu kullanamıyor ve otelin bir odasını bu işe ayırıyorsa, bu madde kapsamında cezalandırılacaktır.

TCK m.190/2 uyarınca uyuşturucu madde kullanılmasını alenen özendirmeye ilişkin bir maddedir. Uygulamada örn. şarkı sözlerinde uyuşturucuya özendirme olup olmadığı noktasında tartışmalar olmuştur. Esasında sanat, icrası noktasında önü açık olmalıdır ancak bunun da bir sınırı olmalıdır. Bu müdahalelerin kişilik hakkı, cebir şiddet ve tehdit unsurları açısından değerlendirilmesi gerekmektedir.

Bu madde uyarınca kişinin alenen uyuşturucuyu ve uyarıcı maddeye özendirilmesi gerekmektedir. Bunun için ilk olarak korunan hukuki yarara bakmak, ikinci olarak da bunun hukuki yararının amaca hizmet edip etmediğine bakmak gerekmektedir. Son olarak kanun koyucu koyucu bununla ne yapmak istemiş bunun irdelenmesi gerekmektedir.

Alenen özendirme noktasında örn. internette bununla ilgili bir yayın yapılırsa ya da sanatçının şarkılarıyla ilgili düzenlemeler yapılırsa bu tip durumlar özendirmeye girecektir. Özendirmek demek, uyuşturucu ve uyarıcı bir maddeyi kişinin kullanmasının iyi ve faydalı olduğunu göstermektir. O madde kullanılırsa iyi geleceğini, rahatlayacağını düşündürtmektir.

Dikkat edilmesi gereken bir nokta ise bunun bir şekilde sinema filminde ya da benzeri bir şekilde özendirilme durumuna temas etmek sıkıntılı bir durum oluşturabilmektedir. Örn. bir filmde adam öldürme sahneleri nasıl özendirme olmuyorsa, esasında uyuşturucunun da bu minvalde algılanması münkün olabilir düşüncesi vardır. Bunun uygulaması esasında pratikte zordur. Bu noktada işin sanatsal yönü ile özendirme yönünün saikine bakılması gerekmektedir. Hangi amacı içeriyor, kanun hükmü uyarınca buna dikkat etmek gerekmektedir.

Kullanmak için Uyuşturucu veya Uyarıcı Madde Satın Almak, Kabul Etmek veya Bulundurmak ya da Uyuşturucu veya Uyarıcı Madde Kullanmak 

Madde 191

(1) Kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alan, kabul eden veya bulunduran ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanan kişi, iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

(2) Bu suçtan dolayı başlatılan soruşturmada şüpheli hakkında 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 171 inci maddesindeki şartlar aranmaksızın, beş yıl süreyle kamu davasının açılmasının ertelenmesine karar verilir. Cumhuriyet savcısı, bu durumda şüpheliyi, erteleme süresi zarfında kendisine yüklenen yükümlülüklere uygun davranmadığı veya yasakları ihlal ettiği takdirde kendisi bakımından ortaya çıkabilecek sonuçlar konusunda uyarır.

(3) Erteleme süresi zarfında şüpheli hakkında asgari bir yıl süreyle denetimli serbestlik tedbiri uygulanır. Bu süre Cumhuriyet savcısının kararı ile üçer aylık sürelerle en fazla bir yıl daha uzatılabilir. Hakkında denetimli serbestlik tedbiri verilen kişi, gerek görülmesi hâlinde denetimli serbestlik süresi içinde tedaviye tabi tutulabilir.

(4) Kişinin, erteleme süresi zarfında;

a) Kendisine yüklenen yükümlülüklere veya uygulanan tedavinin gereklerine uygun davranmamakta ısrar etmesi,

b) Tekrar kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alması, kabul etmesi veya bulundurması,

c) Uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanması,

hâlinde, hakkında kamu davası açılır.

(5) Erteleme süresi zarfında kişinin kullanmak için tekrar uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alması, kabul etmesi veya bulundurması ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanması, dördüncü fıkra uyarınca ihlal nedeni sayılır ve ayrı bir soruşturma ve kovuşturma konusu yapılmaz.

(6) Dördüncü fıkraya göre kamu davasının açılmasından sonra, birinci fıkrada tanımlanan suçun tekrar işlendiği iddiasıyla açılan soruşturmalarda ikinci fıkra uyarınca kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararı verilemez.  

(7) Şüpheli erteleme süresi zarfında dördüncü fıkrada belirtilen yükümlülüklere aykırı davranmadığı ve yasakları ihlal etmediği takdirde, hakkında kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir.

(8) Bu Kanunun;

a) 188 inci maddesinde tanımlanan uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti,

b) 190 ıncı maddesinde tanımlanan uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanılmasını kolaylaştırma, suçundan dolayı yapılan kovuşturma evresinde, suçun münhasıran bu madde kapsamına girdiğinin anlaşılması hâlinde, sanık hakkında bu madde hükümleri çerçevesinde hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilir.

(9) Bu maddede aksine düzenleme bulunmayan hâllerde, Ceza Muhakemesi Kanununun kamu davasının açılmasının ertelenmesine ilişkin 171 inci maddesi veya hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ilişkin 231 inci maddesi hükümleri uygulanır.

(10) Birinci fıkradaki fiillerin; okul, yurt, hastane, kışla veya ibadethane gibi tedavi, eğitim, askerî ve sosyal amaçla toplu bulunulan bina ve tesisler ile bunların varsa çevre duvarı, tel örgü veya benzeri engel veya işaretlerle belirlenen sınırlarına iki yüz metreden yakın mesafe içindeki umumi veya umuma açık yerlerde işlenmesi hâlinde verilecek ceza yarı oranında artırılır.”

TCK m.191/1 uyarınca suçun basit hali düzenlenmiştir. Failin burada uyuşturucu maddeyi alması, yakalanması, kabul etmesi veya yanında bulundurması ya da arama sırasında üzerinden atması gibi durumlar bu madde hükmüne girmektedir.

Fail, uyuştucu maddeyi kullandığının tespit edildiği noktada teste tabi tutulmaktadır ve uyuşturucu madde kullandığı ispat edilirse, 2 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası söz konusu olmaktadır.

TCK m.191/2 uyarınca “şüpheli hakkında” ifadesi kullanılmaktadır ve kamu davası açılmasının ertelenmesine savcı karar verir denilmektedir. Erteleme süresince de faile denetimli serbestlik hükümleri uygulanmaktadır. Burada suçun 191/1 kapsamına girip girmediğine somut olayın özelliklerine bakılarak karar verilmektedir. Burada kanun koyucu esasında faile bir şans vermektedir ve kişinin siciline bu durumun geçmemesi düşüncesindedir. Ancak bu erteleme kayda girmemesine rağmen uygulamada GBT’ye girmektedir. Sonrasında eğer düşme kararı verilirse de TCK m.191’le ilgili olarak bu kaydın silinmesi mümkündür.

UYARI

Web sitemizdeki tüm makale ve içeriklerin telif hakkı ÖzEr Avukatlık Bürosu’na aittir. Tüm içerik ve makaleler hak sahipliğinin tescili amacıyla elektronik imzalı ve zaman damgalıdır. Sitemizdeki içeriklerin kopyalanarak veya özetlenerek izinsiz bir şekilde başka web sitelerinde yayınlanması halinde hukuki ve cezai işlem yapılacaktır.