Kanuni tanıma göre cari hesap sözleşmesi, iki tarafın herhangi bir hukuki sebep veya ilişkiden doğan alacaklarını teker teker ve ayrı ayrı istemekten karşılıklı olarak vazgeçip, bunları kalem kalem alacak ve borç şekline çevirerek hesabın kesilmesinden sonra çıkacak artan tutarı isteyebileceklerine ilişkin sözleşmedir.

Tanımından da anlaşılacağı gibi cari hesap sözleşmesi iki taraf arasında kurulan rızai bir sözleşmedir. Her iki taraf da aralarındaki ilişkiden kaynaklanan alacak ve borçlardan dolayı kalem kalem kayıt tutmakta, alacağın ya da borcun doğumu anında bir ödeme yapmamaktadır. Hesap dönemi sonunda bir tarafında diğerinden alacağının kalması durumunda ise bu alacak aradaki cari hesap sözleşmesine göre talep edilebilecektir.

Kanunen geçerli bir cari hesap sözleşmesinin varlığından söz edebilmek için bunun yazılı bir şekilde yapılması gerekmektedir. Aynı zamanda cari hesap sözleşmesinin taraflarının tacir olması zorunluluğu bulunmamaktadır. Tarafların bu şekilde sözleşmeyi imzalamaları durumundaysa ilgili iş, ticari iş olarak karşımıza çıkmaktadır.

Taraflar dönem sonunda alacak ve borçlarına ilişkin olarak bir hesaplama ve karşılık durumu yaratmaktadır. Burada tek tek, kalem kalem alacaklılık, borçluluk durumları yazılmaktadır ve ara dönemler şeklinde dönemler çıkartılabilmektedir. Taraflar aralarında örn. 3 aylık gibi dönemler için cari hesap dönemi olarak anlaşabilmektedirler.

Cari hesap sözleşmelerin temelinde, tarafların birbirlerinden sürekli para alış verişi olmasına gerek kalmadan, aralarında mahsuplaşarak işlem tesis etmeleri mantığı yatmaktadır.

Cari hesap sözleşmesine geçirilecek alacaklar kural olarak taraflarca serbestçe belirlenebilmektedir. Cari hesap sözleşmelerine geçirilecek alacaklar para alacaklarıdır. Bunun karşılığında takas yoluyla da işlem yapmakta mümkündür. Kambiyo senetlerine ilişkin olarak cari hesaba kayıtta olabilmektedir. Ancak bedeli ödenmediği taktirde söz konusu senedin çıkartılması gerekmektedir. Yine cari hesap borcunun ödenmesi amacıyla bir kambiyo senedi düzenlenmişsse, bunlar da esas itibariyle cari hesap sözleşmesine girmemektedir. Bunun nedeni bu senetlerin ödeme aracılığıyla verilmiş olmasıdır.

Nafaka alacakları gibi şahsi olan şeylerse cari hesaba girmemektedir.

Taraflar serbestçe cari hesap süresini kararlaştırabilmektedirler. Burada en önemli hüküm faize ilişkin durumdur. Cari hesap sözleşmesindeki faize ilişkin hükümlerin uygulanabilmesi için en az hesap kesim tarihinin 3 ay olması gerekmektedir.

Cari Hesap Sözleşmesindeki İşlemler

Cari hesap sözleşmesindeki işlemlere bakacak olursak bunlardan ilki, hesaba geçirme işlemidir. Burada esasında doğmuş bir alacağın hesaba geçirilmesiden ısleminden bahsedilmektedir.

Cari hesap sözleşmesi ile temerrüdün önüne geçilmiş olmaktadır. Sözleşme ile bir borç, alacak oluştuğu zaman bunların devredilebiliği de kısıtlanmış olmaktadır. Burada ortaya konulan bir alacak üçüncü kişilere devredilemez.

Bir diğer husus takas işlemidir. Taraflar sürekli olarak alacak vereceklerden vazgeçerek sözleşme uyarınca hesap kesim dönemlerini kararlaştırmaktadırlar. Aslında bu dönem sonunda takas işlemi gerçekleşmiş olmaktadır. Genel olarak alacak verecekler toplanarak bu mantıkta takas edilmektedir. Takas işlemi dönem sonunda sonunda yani hesap kesim tarihi sonunda gerçekleşmektedir. Ancak kanaatimizce cari hesaba bir alacak ve borç geçirildiği andan itibaren takas işlemi başlamaktadır. Uygulamada bankaların kredi sözleşmelerinde de bu yönde hareket ettiği görülmektedir.

Cari hesap sözleşmesine eğer haksız kalemler geçirilmişse 5 yıllık zamanaşımı süresi içerisinde itiraz edilmeli ve dava açılmalıdır. Bu şekilde hesap düzeltmelerini gerçekleştirmek mümkündür.

Cari hesap sözleşmelerinde bir başka özellik olarak def’iler geçmemektedir. Ancak buradaki borçlar ya da alacaklar için teminat verilmişse örn. ipotek verilmişse, bu gibi hallerde teminatlar ikinci hesap dönemine intikal etmektedir.

Teminatlarla bakiye arasında farklılıklar varsa bu gibi durumlarda düşük bakiye borcu kadar teminatların devam ettiği kabul edilmektedir.

Faiz konusunda da burada yenilemeye ilişkin ayrı bir durum söz konusudur. Faize faiz yürütülmesinin belirli şartlar dahilinde istisnaları vardır. Kambiyo senetleri, ticari ödünç sözleşmeleri ile birlikte cari hesap sözleşmelerine de bileşik faiz yürütülebilmektedir.

Cari hesapta takas gerçekleşeceği için olası bir hacizde tek haczedilebilecek şeyin bakiye olacağı düşüncesindeyiz. Cari hesaba bir alacak ya da borç girerse anında takas işlemi gerçekleşmektedir. Burada haczin konusunu teşkil eden şey bakiyedir.

Cari hesap sözleşmesinin sona ermesinin birçok sebebi vardır. Bunlar kişinin ölümü, iflas etmesi gibi nedenler olabilmektedir. Taraflardan birisinin kısıtlanması ya da belirsiz süreli cari hesap sözleşmesi varsa bu gibi hallerde de cari hesap sözleşmesi sona erebilmektedir.

UYARI

Web sitemizdeki tüm makale ve içeriklerin telif hakkı ÖzEr Avukatlık Bürosu’na aittir. Tüm içerik ve makaleler hak sahipliğinin tescili amacıyla elektronik imzalı ve zaman damgalıdır. Sitemizdeki içeriklerin kopyalanarak veya özetlenerek izinsiz bir şekilde başka web sitelerinde yayınlanması halinde hukuki ve cezai işlem yapılacaktır.